'Uitgangspunt was een oplossing bedenken voor het stalmestprobleem'

Redactie 09-09-2021

Lely, de internationale agrarische onderneming, ontwikkelde vanuit Maassluis een circulair stalmestsysteem, de Lely Sphere. Met dit systeem kan de stikstofuitstoot tot wel 70 procent gereduceerd worden. Clemens Duijnisveld, Product Manager bij Lely, doet uit de doeken hoe dat werkt.

door Chrit Wilshaus

De beelden van boze boeren die met hun tractoren naar Den Haag trokken om daar op het Malieveld te demonstreren tegen het stikstofbeleid van het inmiddels al meer dan vijf maanden demissionaire kabinet zal menigeen nog in het geheugen gegrift staan. Op zich is stikstof trouwens niet schadelijk voor de natuur. Echter wel in een gebonden vorm, zoals ammoniak. "Ons uitgangspunt bij het ontwikkelen van de Lely Sphere was een oplossing te bedenken voor het stalmestprobleem en ervoor te zorgen dat de boer zijn land optimaal kan bemesten", begint Duijnisveld zijn verhaal. Het ontwikkelen van een innovatie duurt volgens hem al gauw vier tot vijf jaar van idee tot prototype naar een uiteindelijk marktintroductie. "Met de Lely Sphere zijn we ongeveer zes jaar geleden van start gegaan. Als urine en mest met elkaar vermengen, ontstaat binnen twee uur ammoniak en dat veroorzaakt die schadelijke uitstoot waar we juist vanaf willen. Met dat uitgangspunt zijn we begonnen om te proberen urine en mest van elkaar te scheiden, zodat er twee meststromen ontstaan. Dat gebeurt door het plaatsen van separatiestrippen in de sleuven van de roostervloer waardoor de urine in de kelder terecht komt. De mest die blijft liggen op de stalvloer wordt vervolgens opgezogen door onze mestrobot en apart opgeslagen. Deze robot rijdt tussen de koeien en zorgt voor een schone stalvloer, wat ook fundamenteel is voor dierenwelzijn. Op die manier creëren we dus twee meststromen."

N-Capture

"Daarnaast is nog een derde component van belang bij Lely Sphere en dat is de plaatsing van de N-Capture", gaat Duijnisveld verder. "Dat is een hele grote afzuigunit die net buiten de stal staat en verbonden is met de kelder onder de stal. Deze unit zuigt de lucht, die vol zit met ammoniak, af in de kelder. Vervolgens gaat die lucht door een filter in de afzuigunit. Voorheen werd deze ammoniak niet opgevangen. Door het filter laten we een vloeistof lopen van water aangemengd met zuur waar de ammoniak zich graag aan wil binden. De ammoniak die we op deze manier afvangen wordt omgezet in een vloeistof in de vorm van ammoniumnitraat of ammoniumsulfaat en wordt opgeslagen in een silo op het boerenerf. Dit is de derde meststroom. Op deze manier wordt 70 procent van de ammoniak-stalemissies gereduceerd en omgezet in fundamentele grondstoffen, waardoor bij het bemesten van het grasland aanzienlijk minder emissies ontstaan. En ook stelt het de veehouder in staat zijn land nauwkeurig te bemesten. Met de Lely Sphere produceert de boer zijn eigen kunstmest, zorgt ervoor dat de mineralenstroom zoveel mogelijk op zijn eigen erf blijft en hoeft de boer dus minder kunstmest te kopen."

Toekomstbestendig

Het voordeel van het door Lely bedachte systeem is volgens Duijnisveld bovendien dat het ook eenvoudig toegepast kan worden in bestaande stallen omdat die in de meeste gevallen al beschikken over een roostervloer met daaronder een kelder van gemiddeld twee meter diep die al gebruikt wordt voor de opslag van mest. "Daarmee maakt de veehouder zijn stal toekomstbestendig voor een circulaire bedrijfsvoering Ook verbetert het stalklimaat aanzienlijk door de afwezigheid van stalgassen, goed voor dier en mens."

Noord-Brabant

De stikstofproblematiek is vooral in de provincie Noord-Brabant met veel stallen groot, weet Duijnisveld. "Vooral als je bedenkt dat vanaf 1 januari 2024 alle stallen ouder dan twintig jaar emissiearm moeten zijn. In Brabant praat je dan alleen al over meer dan 1000 stallen!" Als, zoals Lely stelt, met het Lely Sphere-systeem de uitstoot met meer dan 70 procent kan worden teruggedrongen, is dat ook goed nieuws voor bijvoorbeeld de woningbouw en dus ook voor de woningnood. Want zoals bekend mag momenteel niet overal (meer) gebouwd worden door een te hoge stikstofuitstoot.

Halveren veestapel

In hoeverre hoeft met dit systeem de veestapel niet te worden gehalveerd? Begin deze week werd bekend dat het kabinet vergevorderde plannen heeft om boeren uit te kopen. Duijnisveld: "Dat is een belangrijk thema wat je nu aanhaalt en waar we regelmatig met onze stakeholders over praten. Bijvoorbeeld met politiek Den Haag. Maar ook met belangenorganisaties voor de land- en tuinbouw. Het doel van die gesprekken is om aan te geven dat wordt onderschat hoeveel impact innovaties kunnen hebben in plaats van het halveren van de veestapel. Om dat te onderbouwen, hebben we een berekening gemaakt. Er is een behoorlijk bedrag gereserveerd om uit de stikstofcrisis te komen. Daarnaast ligt er een palet aan oplossingen voor ons. Uit onze berekeningen die we om het WC-eend-effect te voorkomen door een externe partij hebben laten narekenen en conservatief hebben opgesteld, blijkt dat het rendement van onze oplossing tot wel 7,5 maal meer is dan de opkoopregeling. Het bedrag ligt tussen 8.500 en 12.000 euro per koe bij opkoop. Van dat bedrag wordt het bedrijf en de activiteiten die daar werden uitgevoerd gekocht. Maar het perceel wat dan overblijft, gemiddeld 40 – 60 hectare behoudt nog steeds zijn agrarische bestemming. Stel dat je er bieten of aardappels gaat telen, moet dat land toch bemest worden. Maar daarmee heb je nog steeds met emissies te maken. Het gevolg van de opkoopregeling is dus eigenlijk dat de overheid een behoorlijke investering doet met als doel die emissies te reduceren maar de emissies op het land blijven gewoon doorgaan. Bij de Lely Sphere-oplossing praat je per koe over een bedrag van ongeveer 1325 euro dat bovendien niet alleen in de stal maar uiteindelijk ook op het land voor veel minder emissies zorgt. En met die 70 procent minder uitstoot die het volgens onze berekeningen oplevert, zijn we voor de zekerheid aan de conservatieve kant gebleven. En wat je ook niet moet vergeten, is dat voor iedere koe die hier verdwijnt er twee in Oost-Europa of China terugkeren die minder opleveren maar wel voor meer uitstoot zorgen."

Flinke uitdagingen

Duijnisveld: "Samenvattend denk ik dat we in meerdere sectoren in Nederland voor flinke uitdagingen staan. Technologie en innovaties kunnen oplossingen bieden. Als bedrijf hebben we zulke oplossingen in huis. En dat is ook onze boodschap richting Den Haag. Werken aan oplossingen zien we als onze uitdaging, als de reden van ons bestaan. Soms zijn we daarbij een beetje eigenwijs maar het kan niet, kan niet bij ons; wij gaan voor revolutionair anders!"

Meer informatie is ook te vinden op: https://www.lely.com/stikstofinnovatie

Lely in een notendop

Lely, met hoofdvestiging in Maassluis, heeft ruim 1.800 medewerkers wereldwijd en is actief in meer dan 45 landen. De onderneming richt zich op de robotisering en automatisering in de melkveehouderij. Daarbij zet het bedrijf ook grote stappen op het gebied van automatisch voeren en bedacht het innovaties als het gaat om mestverwerking. Voorbeelden daarvan zijn de mestrobot en het in oktober vorig jaar gelanceerde nieuwste systeem; de Lely Sphere. Maar het bedrijf dankt zijn bekendheid vooral aan de melkrobot die het een kwart eeuw geleden op de markt bracht en waarvan er op jaarbasis ongeveer 4000 in binnen- en buitenland worden verkocht.